परम्परागत रूपमा गोरुले खेतबारी जोत्ने प्रचलन हराउँदै गएको छ । सहरी क्षेत्रबाट कृषिमा यान्त्रीकरण ग्रामीण भेगमा समेत देखिन थालेको हो ।

केही वर्ष यता ग्रामीण क्षेत्रमा गोरुले जोत्ने प्रचलन हराएर मिनिटिलरले जोत्न थालिएको छ । गाउँमा गोरु देखिन छाडेका छन् । किसानहरूले गोरु पाल्न छाडेर गोरुको काम प्रविधिबाट गर्दै आएका छन् । पाखा भिराला बारीमा मकै, गहुँ, जौ तथा खेतमा तोरी तथा धान छर्नका लागि खेतबारी जोत्ने काम अहिले गोरुको ठाउँमा मिनिटिलर (हाते ट्याक्टर)बाट गर्न थालेका छन् ।

घरमा काम गर्ने मान्छे नहुँदा गोरु पाल्न छाडेर ३ वर्ष देखि हाते ट्याक्टरले बारी जोत्दै आएको सरुमारानी गाउँपालिका–५ राङवाङकी किसान तिलिसरा राना मगरले बताइन् । ‘पहिले घरमा एक हल गोरु अनिवार्य हुन्थे, तर अहिले पाल्न छाडियो’ रानाले भनिन्,‘ तीन वर्ष यता खेतबारीमा हातेट्याक्टरले जोत्नै आएकी छु, गाउँमा गोरु भन्दा ट्याक्टरले जोताउन छिटो र सहजै पाउन सकिन्छ ।’ प्रतिघण्टा ७ सय ५० भुक्तानी गर्ने गरी हाते ट्याक्टरको प्रयोग गर्दै आएको उनले बताइन् ।

यस्तै ऐरावती गाउँपालिका–६ बिजुलीका टेक बहादुर बस्नेतले गाउँमा एकाध घरमा बाहेक गोरु पाल्न छाडिएको बताए । करिब ८० घर रहेको गाउँमा ३/४ घरमा मात्र गोरु पालेको उनले बताए । ‘ गोरु पाल्ने चलन हराएपछि, प्रविधिले समय र लागतमा कम गरेको छ’ उनले भने,‘गोरुले जोत्न नसक्ने ठाउँमा समेत जोत्ने, वर्ष भरी पाल्नु नपर्ने हुँदा धेरै खर्च घटेको छ ।’ युवा जति विदेश र बुहारीहरू बच्चाका लागि गुणस्तरीय शिक्षा भन्दै सहर पस्ने चलनले गोरु पाल्ने जनशक्ति अभाव रहेको बस्नेतले बताए ।  ‘चराउने र घाँस काट्न सक्ने मान्छे अभावमा गोरु पाल्ने चलन हराउँदै गयो’ उनले भने ।

गोरु बेसाएर जोत्न पर्दा महँगो गर्ने भएपछि  किसानहरू ट्याक्टर खोज्न थालेका छन् । गोरुले जातेको जमिन भन्दा हाते ट्याक्टरले जोत्दा उब्जनी घटेको उनीहरूको अनुभव छ । उब्जनी घटे पनि खेतबारी जोत्न गोरु पाउनै मुस्किल छ । गाउँका किसानले मकै भाँचेर गहुँ र तोरी छर्ने तयारी गरिरहेका छन् । अन्न भित्र्याएपछि बाँझो बारी जोत्न मिनिटिलरको पालो कुरेका छन् । युवा शक्ति गाउँमा नहुँदा गोरु पालन र गोरुले खेतबारी जोत्ने प्रचलन हराएजस्तै भएको उनीहरूको भनाइ छ ।